Onderwijs en sport voor kansarme kinderen van 4 tot 14 jaar

Gastblog Gringo-Rio: een favela tour in Mangueira

Nog geen dertig minuten van het toeristische strand van Copacabana slaan metrodeuren open. We lopen de trap af van het Maracanã-station. Links zie ik een glimp van het beroemde voetbalstadion, waar het metrostation haar naam aan te danken heeft. Maar nu slaan we rechtsaf. Vandaag staat er geen voetbalwedstrijd op het programma, maar een bezoek aan een favela in Rio, genaamd Mangueira. Vandaag ga ik een deel van Rio de Janeiro zien.

Mangueira is een belangrijke en bekende favela in Rio de Janeiro. De wijk heeft ongeveer 20 duizend inwoners, maar het lijken er veel meer gezien het aantal huizen op verschillende heuvels gebouwd. Het is de geboorteplaats van de moderne samba en het thuis van een populaire sambaschool. Tijdens het carnaval in Rio kleuren de straten roze en groen; de kleuren van Mangueira. De kleuren van een van de meest traditionele sambascholen en een meervoudige winnaar van de jaarlijkse carnavalsoptocht.

Vandaag is onze gids Edwin Roodenburg, een Nederlander (67) uit Amsterdam die in 2012 een ngo startte genaamd Estrela da Favela (Ster van de Favela) in de wijk. Samen met een aantal juffen zorgt hij nu voor het onderwijs van meer dan honderd kinderen die in Mangueira wonen. We passeren een klein voetbalveld, dat werd gebouwd rond het WK in 2014 met geld dat werd geschonken door Nederlandse connecties van Edwin. Door de bijna bladloze bomen is het mogelijk om het dak van het Maracanã-stadion aan de andere kant van de spoorweg te zien. “Ze voetballen hier elke dag en hebben een droom om op een dag in dat stadion te spelen en beroemd te worden", zegt Edwin met een kleine glimlach. “Natuurlijk zijn die kansen op zijn zachtst gezegd vrij klein."

 

Om de hoek komen we aan bij de school van Estrela da Favela. Een gebouw van twee verdiepingen hoog met twee relatief kleine kamers die worden gebruikt voor het onderwijzen van de kinderen van alle leeftijden. Op de benedenverdieping is een keuken, waar de ngo voor een lunch zorgt. “Wat we doen is veel meer dan kinderen leren tellen en lezen", legt Edwin uit. “In plaats van dat ze op straat hangen, onderwijzen we ze in elke mogelijke zin. Veel kinderen hebben geen of geen goede gezinsstructuur. De vader is bijvoorbeeld overleden en de moeder is verslaafd aan drugs. Dus we proberen een thuis voor hen te zijn." 

En het lijkt erop dat de kinderen zich hier zo voelen. En wordt voortdurend gegrapt en gelachen. Bijna alsof het een normale school is. Ze maken muziek, ze sporten en hebben plezier. Als we de school verlaten voor een wandeling door de favela, Tio Ed, oom Ed op elke hoek begroet. “Het geeft veel voldoening om de kinderen elke dag te zien groeien”, glimlacht hij.

De straten van Mangueira – bezoek een favela in Rio

We betreden de smalle straatjes, een labyrint van bochten, omhoog en omlaag, maar meestal opwaarts. Het is mogelijk om foto's te maken, maar niet van de gezichten van de mensen. “De drugsbende wil niet dat er foto's worden gemaakt", zegt Edwin. Er zijn enkele wegen die we vermijden, want daar vindt actieve handel plaats. En dan na een kleine klim omhoog, komen we bij het uitkijkpunt van de favela. Het is adembenemend. Je kunt alle hoogtepunten van Rio zien, van de Guanabara-baai tot het stadscentrum, van de top van de Sugarloaf-berg tot het Christusbeeld en natuurlijk het Maracanã-stadion.

We vragen Edwin of hij zich nooit zorgen maakt ​​over zijn veiligheid of die van de juffen. Hij lacht: “We kennen de bendeleden hier en zij kennen ons. Ze vormen geen probleem voor de veiligheid. Het echte probleem is wanneer de politie een operatie start in de wijk, maar dat is al lang niet meer gebeurd." In Mangueira is de status-quo vrij duidelijk, de politie blijft bij de ingang van de favela, naast de voetbalveld. Binnen de favela heerst de drugsbende. En als niemand deze regels verbreekt, werkt alles relatief goed.

Bij het verlaten van Mangueira, realiseer ik me plotseling hoe symbolisch de spoorweg is, die de gemeenschap scheidt van de grote, beroemde Maracanã. Waar legendes als Pelé, Zico en Romario helden van de natie werden. Dat is wat deze favela en de rest van de meer dan duizend favela’s in Rio zijn en altijd zullen zijn: die plaats aan de andere kant.

Wanneer je interesse hebt om een ​​favela in Rio te bezoeken en de andere kant van de stad wil ervaren, is dat mogelijk. We bieden een tour aan in samenwerking met Edwin en Estrela da Favela. Bekijk hier de tourdetails. Meer dan vijftig procent van het geld dat je voor de tour betaalt, wordt rechtstreeks in het project geïnvesteerd.

Door Jan Willen Zeldenrust